Melisa – właściwości, zastosowanie i uprawa
Melisa lekarska (łodyga) jest znana ze swoich właściwości i działania melisy.Melissa officinalis) to roślina zielarska o cytrynowym aromacie, znana i ceniona od wieków za swoje właściwości, które słynie ze swoich właściwości leczniczych i uspokajających.
Spis treści
Wprowadzenie
Melisa lekarska, zwana również melisą lub cytrynowym zielem, to bylina należąca do rodziny jasnotowatych. Pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego, ale obecnie uprawiana jest na całym świecie, w tym w Polsce. Jej nazwa wywodzi się od greckiego słowa „melissa”, oznaczającego pszczołę, co nawiązuje do jej właściwości miododajnych oraz zastosowania w gotowych mieszankach ziołowych. Choć generalnie łatwa w uprawie, zarówno w ogrodzie, jak i w doniczce, melisa wymaga regularnego przycinania dla optymalnego wzrostu oraz właściwości i działanie melisy..
Działanie i właściwości lecznicze
Liście melisy zawierają wiele cennych substancji, które odpowiadają za jej szerokie spektrum działania. Wśród nich wymienić można m.in.:
- olejek eteryczny – zawierający cytral, cytronelal, geraniol, linalol, który działa uspokajająco, przeciwlękowo, przeciwbakteryjnie i przeciwwirusowo
- Flawonoidy są obecne w melisie, co przyczynia się do jej właściwości i działania melisy. – o działaniu antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym
- kwas rozmarynowy – o działaniu przeciwutleniającym, przeciwzapalnym i przeciwwirusowym, co czyni ją cennym surowcem w medycynie naturalnej, a także wpływa na mięśnie gładkie
- garbniki – o działaniu ściągającym i przeciwbakteryjnym
- witaminę C – wzmacniającą odporność
- Niektóre substancje zawarte w melisie mają potencjalne działanie przeciwnowotworowe, co warto poznać.
Melisa lekarska wykazuje szerokie spektrum działania farmakologicznego. Wśród jej najważniejszych właściwości można wymienić:
- działanie uspokajające i przeciwlękowe – melisa łagodzi stres, napięcie nerwowe, niepokój, ułatwia zasypianie i poprawia jakość snu . Warto podkreślić, że melisa obniża stres i ma działanie uspokajające. Picie melisy uspokaja bez efektu otępienia i senności. , co czyni ją szczególnie cenną w sytuacjach, gdy potrzebne jest wyciszenie, ale jednocześnie zachowanie jasności umysłu.
- działanie przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe – melisa hamuje rozwój bakterii i wirusów, w tym wirusa opryszczki
- działanie przeciwzapalne – melisa łagodzi stany zapalne skóry i błon śluzowych, a także wykazuje właściwości melisy lekarskiej, które mogą wyciszać układ nerwowy
- działanie rozkurczowe – melisa łagodzi bóle menstruacyjne, bóle głowy i skurcze jelit
- działanie żółciopędne i żółciotwórcze Melisa wspomaga trawienie, a jej działanie melisy lekarskiej jest doceniane w medycynie naturalnej.
- działanie przeciwutleniające – melisa chroni komórki przed szkodliwym działaniem wolnych rodników
- właściwości wspierające zdrowie wątroby i stabilizujące poziom cukru we krwi
- potencjał w ochronie skóry przed promieniowaniem UV oraz w obniżaniu ryzyka uszkodzeń spowodowanych słońcem
Melisa lekarska jest stosowana w leczeniu wielu dolegliwości, m.in. problemów trawiennych oraz depresji:
- zaburzenia snu (bezsenność, problemy z zasypianiem)
- stany lękowe i nerwice
- depresja
- bóle głowy, w tym migreny
- zaburzenia trawienia (niestrawność, wzdęcia, zespół jelita drażliwego)
- opryszczka
- choroby skóry (trądzik, łupież, owrzodzenia)
- menopauza
- PMS może być łagodzony dzięki działaniu melisy. – melisa może łagodzić skurcze menstruacyjne i inne objawy PMS
- choroba Alzheimera – badania wskazują na potencjalne korzyści melisy w poprawie funkcji poznawczych i zmniejszaniu objawów demencji u osób z chorobą Alzheimera, a także w kontekście picia naparu z melisy.
Zastosowanie melisy
Melisa lekarska, dzięki swoim wszechstronnym właściwościom, znajduje szerokie zastosowanie zarówno w medycynie tradycyjnej, jak i w kuchni.
Napary i herbaty
Napar z melisy to najpopularniejsza forma jej stosowania. Przygotowuje się go zalewając 1-2 łyżeczki suszonych liści melisy szklanką wrzątku i parząc pod przykryciem przez 10-15 minut. Napar z melisy można pić 2-3 razy dziennie.
Herbata z melisy ma działanie uspokajające, relaksujące, ułatwia zasypianie, wspomaga trawienie i łagodzi bóle.
Nalewki i ekstrakty
Nalewka z melisy to skoncentrowana forma zioła, która może być stosowana w leczeniu bezsenności, problemów z sercem, a także w aromaterapii, dzięki swoim składnikom aktywnym, w tym aldehydom.. Nalewkę można przygotować samodzielnie, zalewając liście melisy alkoholem (np. wódką) i odstawiając na kilka tygodni w ciemne miejsce.
Ekstrakty z melisy są dostępne w aptekach w różnych formach, m.in. w tabletkach, kapsułkach, syropach i kroplach, a także w postaci herbatki, która wykorzystuje właściwości melisy lekarskiej.
Olejki eteryczne
Olejek melisowy to silnie skoncentrowana substancja o działaniu uspokajającym, przeciwlękowym, przeciwbakteryjnym i przeciwwirusowym. Stosowany jest w aromaterapii, do masażu, a także jako dodatek do kosmetyków. Warto jednak pamiętać, że prawdziwy olejek melisowy jest rzadki i drogi ze względu na niską wydajność z rośliny.
Kosmetyki
Melisa lekarska jest częstym składnikiem kosmetyków do pielęgnacji skóry i włosów. Działa przeciwzapalnie, antybakteryjnie, łagodzi podrażnienia, reguluje wydzielanie sebum, a także chroni przed wolnymi rodnikami. Wykorzystywana jest w kosmetykach przeciwtrądzikowych, przeciwzmarszczkowych, a także w szamponach i odżywkach do włosów.
Melisa w kuchni
Świeże liście melisy można dodawać do sałatek, deserów, a także stosować jako przyprawę do mięs, drobiu, ryb, zup i sosów. Melisa ma cytrynowy aromat, który nadaje potrawom świeżości i orzeźwienia. W dawnych czasach z melisy produkowano również likiery.
Uprawa melisy
Melisa lekarska jest rośliną łatwą w uprawie.
Wymagania glebowe i klimatyczne
Melisa preferuje stanowiska słoneczne do półcienistych, osłonięte od wiatru. Najlepiej rośnie na glebach żyznych, przepuszczalnych, umiarkowanie wilgotnych, o odczynie lekko kwaśnym do obojętnego (pH 6,5-7,5), co sprzyja jej ulistnionemu wzrostowi.
Sadzenie i pielęgnacja
Melisę można sadzić z nasion, sadzonek lub przez podział starszych roślin. Nasiona wysiewa się wczesną wiosną do gruntu lub na rozsadnik. Sadzonki sadzi się w rozstawie około 40 cm.
Pielęgnacja melisy polega na regularnym podlewaniu, zwłaszcza w okresach suszy, oraz nawożeniu nawozami organicznymi. Wiosną warto przyciąć roślinę, aby pobudzić jej wzrost.
Zbiór i suszenie
Liście melisy zbiera się tuż przed kwitnieniem lub na początku kwitnienia. Suszy się je w przewiewnym i zacienionym miejscu, w temperaturze nieprzekraczającej 35°C, aby zachować właściwości ma melisa..
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Melisa lekarska jest uważana za zioło bezpieczne, jednak istnieją pewne przeciwwskazania do jej stosowania. Nie powinny jej stosować osoby uczulone na melisę, a także osoby z niedoczynnością tarczycy, ponieważ może to wpłynąć na działanie melisy lekarskiej.. Melisa może nasilać działanie leków uspokajających i nasennych, dlatego nie należy jej łączyć z tymi preparatami bez konsultacji z farmaceutą, szczególnie w przypadku gotowych mieszanek..
W przypadku przedawkowania melisy mogą wystąpić nudności, wymioty, bóle głowy, zawroty głowy, bóle brzucha, a także reakcje alergiczne.
Ciekawostki
- Melisa lekarska jest znana od wieków ze względu na swoje prozdrowotne właściwości i działanie. W starożytności stosowano ją w leczeniu chorób kobiecych, zaburzeń trawienia i bólów głowy.
- W średniowieczu melisę stosowano w leczeniu krwawień dziąseł, bólu zębów, ucha i zapalenia oskrzeli.
- Melisa lekarska jest rośliną miododajną, chętnie odwiedzaną przez pszczoły.
- W dawnych czasach wierzono, że melisa posadzona w pobliżu uli uspokaja pszczoły, co może być związane z jej właściwościami ma melisa..
- Melisa lekarska jest również wykorzystywana w przemyśle perfumeryjnym i spożywczym.
Podsumowanie
Melisa lekarska to niezwykłe zioło o szerokim spektrum działania. Jej właściwości uspokajające, przeciwlękowe, przeciwzapalne i przeciwwirusowe sprawiają, że jest ona cennym wsparciem w leczeniu wielu dolegliwości. Melisa jest łatwa w uprawie i dostępna w różnych formach, co czyni ją popularnym i chętnie stosowanym ziołem. Warto jednak pamiętać o potencjalnych interakcjach z lekami i skonsultować się z lekarzem przed jej zastosowaniem, zwłaszcza w przypadku ciąży, karmienia piersią lub chorób tarczycy.